Membranlı Kapalı Genleşme Tankı

Genleşme tankları açık ve kapalı olmak üzere iki gruba ayrılır.

Açık genleşme tankı

Bu tip tanklar atmosfere açık olarak çalışır. Tesisat basıncının atmosfer basıncına bağlı olarak belirlenen seviyenin üzerine çıkmasına izin vermez ve sistemi bu şekilde korur.

Kapalı genleşme tankı

Açık tankın yerleştirilmesine imkân olmayan yerlerde ve kapasitesi daha büyük sistemlerde kapalı genleşme tankları kullanılır; bu tanklar emniyet ventili ve manometre ile birlikte görev yapar.

Seçimde dikkate alınan kriterler

• Kapasite (litre olarak)
• Montaj yerinin yüksekliği
• Basınç dayanımı
• Tankla birlikte çalışacak yardımcı ekipmanlar

Genleşme tankının (hidrofor tankı) teklifi de aynı kriterler esas alınarak hazırlanır: litre cinsinden kapasite, montaj yerinin yüksekliği, basınç dayanımı ve tankın yatık ya da dik tip olması.

Kapalı genleşme deposunun avantajları

• Isıtma tesisatı kapalı devre haline geldiği için su havayla temas etmez, korozyon azalır.
• Kapalı kalorifer devresinde su buharlaşarak eksilmez.
• Basınç sistem içinde eşit dağılır, radyatörler dengeli ısınır.
• Kazanın hemen yanına monte edildiğinden çatıya kadar uzanan boru hattı, bu hattın izolasyonu, boruların her katta kapladığı alan ve işçilik gideri ortadan kalkar.
• Çatıdaki genleşme deposu kaldırıldığı için orada oluşan ısı kaybı da önlenir.
• Montajı ve bakımı kolaydır.
• Kapladığı alan küçüktür.

Çalışma prensibi ve yapı

Genleşme tankının asıl görevi, akışkanın sıcaklıkla birlikte genleşmesini ve büzülmesini dengeleyerek sistemdeki basınç dalgalanmalarını sınırlamaktır. Tanklar çoğunlukla kapalı devrelerde yer alır ve iki ana kısımdan oluşur: iç hacim ve dış gövde. İç hacim, akışkanın genleşip büzülebilmesine olanak tanıyan esnek bir malzemeyle (genellikle bir membran ya da elastik bir eleman) donatılmıştır. Bu eleman akışkan hacmindeki değişimlere uyum sağlar, basınç değişimlerini emip dengeler ve sistemin kararlı çalışmasına katkıda bulunur. Dış gövde ise tankı saran koruyucu kabuktur; çoğunlukla çelik, plastik ya da benzeri dayanıklı bir malzemeden imal edilir, iç kısmı dış etkilere karşı korur ve tankın mukavemetini artırır.

Kullanım alanları ve tipler

Isıtma sistemlerinde genleşme tankları çoğunlukla kazanların ya da sıcak su depolarının yakınına konur; ısınan suyun genleşmesini kontrol eder, sistem basıncını dengeler ve kararlı çalışmayı sağlar. Soğutma sistemlerinde de önemli bir görev üstlenirler: özellikle büyük endüstriyel soğutma tesislerinde soğutma sıvısının sıcaklıkla genleşmesi ciddi bir sorundur ve tank bu genleşmeyi emerek basınç değişimlerini dengeler, sistemin güvenli ve verimli çalışmasına yardımcı olur. Hidrolik sistemlerde ise akışkanın sıcaklığa bağlı genleşmesi basınç dalgalanmalarına yol açarak performansı olumsuz etkileyebilir; genleşme tankı bu değişimleri dengeleyerek performansı iyileştirir ve bileşenlerin ömrünü uzatır.

Uygulamanın gereksinimine göre basınçlı kap, membranlı tank, yüzeysel tank ve başka tiplerde genleşme tankları bulunur. Bu çeşitlilik endüstriyel ve evsel kullanımda farklı ihtiyaçlara uygun seçim yapılmasına imkân verir; ısıtma, soğutma ve hidrolik devrelerden modern endüstriyel tesislere kadar geniş bir alanda kullanılırlar.